ฟ้าทะลายโจร คืออะไร ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งกำเนิด
ทำความรู้จักกับฟ้าทะลายโจร
ฟ้าทะลายโจรเป็นพืชสมุนไพรที่มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Andrographis paniculata อยู่ในวงศ์ Acanthaceae พืชชนิดนี้เป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายในภูมิภาคเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาช้านาน ในประเทศไทยเรียกกันหลายชื่อ เช่น หญ้ากันงู หรือน้ำลายพังพอน ขึ้นอยู่กับท้องถิ่นที่พบ
ฟ้าทะลายโจรจัดเป็นพืชล้มลุกที่มีอายุประมาณหนึ่งปี เจริญเติบโตได้ดีในสภาพอากาศร้อนชื้น พบได้ทั่วไปตามป่าเบญจพรรณ ป่าดิบแล้ง และพื้นที่รกร้างในหลายจังหวัดของประเทศไทย ปัจจุบันมีการปลูกเชิงพาณิชย์เพื่อใช้ในอุตสาหกรรมสมุนไพร
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และการระบุฟ้าทะลายโจร
ฟ้าทะลายโจรเป็นพืชล้มลุกขนาดเล็กถึงกลาง มีความสูงประมาณ 30 ถึง 90 เซนติเมตร ลำต้นตั้งตรงเป็นสี่เหลี่ยม มีสีเขียวอมม่วงหรือน้ำตาลแดง แตกกิ่งก้านมากโดยเฉพาะบริเวณส่วนบน ลำต้นค่อนข้างเปราะและหักง่าย
ใบเป็นใบเดี่ยวออกตรงข้ามกัน รูปใบหอกแกมขอบขนาน ปลายใบแหลม โคนใบสอบ ขอบใบเรียบหรือหยักเล็กน้อย ใบมีสีเขียวเข้มเป็นมัน ขนาดกว้างประมาณ 1 ถึง 3 เซนติเมตร ยาว 2 ถึง 8 เซนติเมตร เมื่อเคี้ยวจะมีรสขมจัดเป็นลักษณะเฉพาะที่ช่วยในการระบุได้
ดอกมีขนาดเล็กสีขาวอมชมพูหรือม่วงอ่อน ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอกมี 2 ปาก ปากบนมี 3 แฉก ปากล่างมี 2 แฉก ผลเป็นฝักรูปขอบขนาน ยาวประมาณ 1 ถึง 2 เซนติเมตร เมื่อแก่จะแตกออกเป็น 2 ซีก ภายในมีเมล็ดสีน้ำตาลอ่อนจำนวนมาก
- ลำต้นเป็นสี่เหลี่ยม สีเขียวอมม่วง สูง 30 ถึง 90 เซนติเมตร
- ใบรูปหอก ออกตรงข้าม สีเขียวเข้มเป็นมัน รสขมจัด
- ดอกสีขาวอมชมพู ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง
- ผลเป็นฝักยาว แตกได้เมื่อแก่ มีเมล็ดสีน้ำตาลอ่อน
- พบได้ในป่าเบญจพรรณ ป่าดิบแล้ง และพื้นที่รกร้างทั่วไป
- เจริญเติบโตดีในดินร่วนซุย มีความชื้นพอเหมาะ
การเก็บฟ้าทะลายโจรจากธรรมชาติควรมั่นใจว่าระบุพืชได้ถูกต้อง เนื่องจากอาจสับสนกับพืชชนิดอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน หากไม่แน่ใจควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านพฤกษศาสตร์หรือนักสมุนไพรที่มีประสบการณ์ การเก็บพืชจากพื้นที่ที่อาจมีการปนเปื้อนสารเคมีควรหลีกเลี่ยง
คำถามที่พบบ่อย
หัวข้อที่เกี่ยวข้อง
หากต้องการระบุพืชสมุนไพรอย่างถูกต้องและปลอดภัย สามารถใช้แอปพลิเคชันระบุพืชหรือปรึกษานักพฤกษศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญด้านสมุนไพรเพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสม