กระวาน คืออะไร ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งกำเนิด
ทำความรู้จักกระวาน สมุนไพรไทยที่มีกลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์
กระวาน หรือที่รู้จักในชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Amomum krervanh Pierre ex Gagnep เป็นพืชในวงศ์ขิง (Zingiberaceae) ที่มีถิ่นกำเนิดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ กระวานถูกใช้เป็นเครื่องเทศและสมุนไพรมาอย่างยาวนานในวัฒนธรรมไทย โดยเฉพาะในตำรับยาแผนโบราณและอาหารหลายชนิด
ในประเทศไทย กระวานพบได้ในป่าดิบชื้นทางภาคใต้และภาคตะวันออก พืชชนิดนี้มีความสำคัญทั้งในเชิงเศรษฐกิจและวัฒนธรรม เนื่องจากผลแห้งของกระวานเป็นที่ต้องการในตลาดเครื่องเทศและสมุนไพรทั้งในและต่างประเทศ
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และการสังเกตกระวาน
กระวานเป็นไม้ล้มลุกหลายปีที่มีลำต้นเทียมขึ้นเป็นกอ ความสูงประมาณ 1-3 เมตร ลำต้นใต้ดินเป็นเหง้าทอดไปตามพื้นดิน ส่วนลำต้นเหนือดินเกิดจากกาบใบที่ซ้อนกันแน่น มีสีเขียวอ่อนถึงเขียวเข้ม
ใบกระวานเป็นใบเดี่ยว รูปขอบขนานหรือรูปใบหอก ปลายใบแหลม โคนใบมน ขอบใบเรียบ แผ่นใบเกลี้ยงทั้งสองด้าน สีเขียวเข้มเป็นมัน ใบมีกลิ่นหอมอ่อนเมื่อขยี้ ก้านใบสั้นและมีลิ้นใบที่โคน
ดอกกระวานออกเป็นช่อแบบช่อเชิงลด โผล่ขึ้นมาจากโคนกอที่ระดับพื้นดินหรือใกล้ผิวดิน ดอกมีสีขาวหรือขาวอมเหลือง กลีบดอกบอบบาง ผลเป็นผลแห้งแบบแคปซูล รูปค่อนข้างกลมหรือรี มี 3 พู เมื่อแก่จัดจะมีสีขาวนวลหรือสีครีม ภายในมีเมล็ดจำนวนมากสีน้ำตาลดำ มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว
- ลำต้นเทียมสูง 1-3 เมตร เกิดจากกาบใบซ้อนกันเป็นกอ
- ใบรูปขอบขนาน สีเขียวเข้มเป็นมัน มีกลิ่นหอมเมื่อขยี้
- ดอกสีขาวหรือขาวอมเหลือง ออกเป็นช่อที่โคนกอระดับพื้นดิน
- ผลรูปกลมหรือรีมี 3 พู สีขาวนวลเมื่อแห้ง เมล็ดสีน้ำตาลดำมีกลิ่นหอม
การเก็บหากระวานในป่าธรรมชาติควรระมัดระวัง เนื่องจากอาจสับสนกับพืชในวงศ์ขิงชนิดอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน หากไม่แน่ใจในการระบุชนิดพืช ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านพฤกษศาสตร์หรือนักสมุนไพร การบริโภคพืชที่ไม่แน่ใจอาจก่อให้เกิดอันตรายได้
คำถามที่พบบ่อย
หัวข้อที่เกี่ยวข้อง
หากพบพืชที่คล้ายกระวานในธรรมชาติและต้องการระบุชนิดให้แน่ชัด สามารถใช้แอปพลิเคชันระบุพันธุ์พืชหรือปรึกษานักพฤกษศาสตร์เพื่อความปลอดภัย