ส้มแขก คืออะไร ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งกำเนิด
ทำความรู้จักกับส้มแขก
ส้มแขกเป็นพืชในวงศ์ Clusiaceae มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Garcinia cambogia หรือบางครั้งเรียกว่า Garcinia gummi-gutta เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางที่พบได้ในเขตร้อนชื้น พืชชนิดนี้เป็นที่รู้จักมานานในภูมิภาคเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผลของส้มแขกถูกนำมาใช้ในการปรุงอาหารและในตำรายาพื้นบ้านมาหลายร้อยปี
ในประเทศไทย ส้มแขกเป็นที่รู้จักกันดีในหมู่ชาวบ้านทางภาคใต้ เนื่องจากเป็นพืชที่เจริญเติบโตได้ดีในสภาพอากาศร้อนชื้น ชื่อเรียกในภาษาไทยอาจแตกต่างกันไปตามท้องถิ่น เช่น ส้มพะงุน ส้มควาย หรือมะขามแขก การทำความเข้าใจลักษณะของส้มแขกจะช่วยให้สามารถระบุและใช้ประโยชน์ได้อย่างเหมาะสม
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และการสังเกตต้นส้มแขก
ต้นส้มแขกเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง มีความสูงประมาณ 5-12 เมตร ลำต้นตั้งตรง เปลือกต้นมีสีน้ำตาลเทา ผิวค่อนข้างเรียบ เรือนพุ่มแผ่กว้างเป็นทรงกลม กิ่งก้านแตกแขนงออกจากลำต้นอย่างเป็นระเบียบ ทำให้ต้นไม้มีรูปทรงที่สวยงาม
ใบของส้มแขกเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ รูปไข่หรือรูปรี ขนาดกว้างประมาณ 5-8 เซนติเมตร ยาวประมาณ 10-15 เซนติเมตร ปลายใบแหลม โคนใบมน ขอบใบเรียบ ผิวใบด้านบนเป็นสีเขียวเข้มเป็นมัน ส่วนด้านล่างสีอ่อนกว่า เส้นใบเห็นได้ชัดเจน
ผลส้มแขกเป็นลักษณะเด่นที่ช่วยในการระบุได้ง่าย ผลมีลักษณะกลมแป้น คล้ายฟักทอง มีร่องแบ่งเป็นพูชัดเจนประมาณ 6-8 พู ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 5-8 เซนติเมตร เมื่อดิบมีสีเขียว เมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือส้มอมแดง รสชาติเปรี้ยวจัด
- ลำต้น: ไม้ยืนต้นสูง 5-12 เมตร เปลือกสีน้ำตาลเทา ผิวค่อนข้างเรียบ
- ใบ: ใบเดี่ยวรูปไข่ สีเขียวเข้มเป็นมัน ยาว 10-15 เซนติเมตร
- ดอก: ดอกขนาดเล็ก สีเหลืองหรือแดง ออกเป็นกระจุกตามกิ่ง
- ผล: กลมแป้น มีร่องเป็นพู 6-8 พู สีเหลืองถึงส้มเมื่อสุก รสเปรี้ยวจัด
- แหล่งกำเนิด: อินเดีย อินโดนีเซีย และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
- สภาพแวดล้อม: ชอบที่ร้อนชื้น ดินร่วนระบายน้ำดี พบมากในป่าดิบชื้น
การเก็บหรือใช้ส้มแขกจากธรรมชาติควรมั่นใจว่าสามารถระบุชนิดพืชได้อย่างถูกต้อง เนื่องจากพืชในสกุล Garcinia มีหลายชนิดที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน หากไม่แน่ใจควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านพฤกษศาสตร์หรือนักสมุนไพรที่มีความรู้ก่อนนำไปใช้ประโยชน์
คำถามที่พบบ่อย
หัวข้อที่เกี่ยวข้อง
หากคุณต้องการระบุชนิดพืชสมุนไพรอย่างแม่นยำ การใช้แอปพลิเคชันระบุพันธุ์พืชหรือการปรึกษานักพฤกษศาสตร์จะช่วยให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องและปลอดภัย