เจียวกู่หลาน คืออะไร ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งกำเนิด

ทำความรู้จักเจียวกู่หลาน

เจียวกู่หลาน หรือชื่อวิทยาศาสตร์ Gynostemma pentaphyllum เป็นพืชในวงศ์แตง (Cucurbitaceae) ที่มีถิ่นกำเนิดในแถบเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พืชชนิดนี้เป็นไม้เลื้อยล้มลุกที่เติบโตได้ดีในพื้นที่ภูเขาที่มีอากาศเย็นและชื้น ในประเทศจีนรู้จักกันในชื่อ เจียวกู่หลาน ซึ่งแปลว่า หญ้าม้วนกลม ตามลักษณะของมือเกาะที่ม้วนเป็นวง

พืชชนิดนี้ได้รับความสนใจในวงการสมุนไพรมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะในประเทศจีน ญี่ปุ่น และเวียดนาม ปัจจุบันมีการปลูกเจียวกู่หลานในหลายประเทศรวมถึงประเทศไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือที่มีสภาพอากาศเหมาะสม การรู้จักลักษณะที่ถูกต้องจะช่วยให้สามารถระบุพืชชนิดนี้ได้อย่างแม่นยำ

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และการสังเกต

เจียวกู่หลานเป็นไม้เลื้อยล้มลุกที่มีลำต้นเรียวยาว สามารถเลื้อยพันไปตามหลักหรือต้นไม้อื่นได้ไกลหลายเมตร ลำต้นมีสีเขียวอ่อนถึงเขียวเข้ม มีมือเกาะ (tendril) ที่แตกออกจากข้อใบเพื่อใช้ยึดเกาะ มือเกาะมีลักษณะม้วนเป็นเกลียวคล้ายสปริง ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของพืชในวงศ์แตง

ใบของเจียวกู่หลานเป็นใบประกอบแบบนิ้วมือ โดยทั่วไปมี 5 ใบย่อย จึงเป็นที่มาของชื่อวิทยาศาสตร์ pentaphyllum ที่แปลว่า ห้าใบ ใบย่อยมีรูปไข่กลับหรือรูปใบหอก ขอบใบหยักแบบฟันเลื่อย ผิวใบเรียบหรือมีขนอ่อนเล็กน้อย สีเขียวสดเมื่อใบอ่อนและเข้มขึ้นเมื่อใบแก่

ดอกของเจียวกู่หลานมีขนาดเล็กมาก สีเขียวอมเหลืองหรือขาว ออกเป็นช่อแบบแยกแขนงจากซอกใบ พืชชนิดนี้เป็นพืชแยกเพศต่างต้น หมายความว่าต้นตัวผู้และต้นตัวเมียอยู่คนละต้น ผลมีลักษณะกลมขนาดเล็กประมาณ 5-8 มิลลิเมตร สีเขียวเมื่อยังอ่อนและเปลี่ยนเป็นสีดำเมื่อสุก

• ลำต้นเลื้อยเรียวยาว มีมือเกาะม้วนเป็นเกลียวที่ข้อใบ
• ใบประกอบแบบนิ้วมือ มักมี 5 ใบย่อย ขอบใบหยักแบบฟันเลื่อย
• ดอกขนาดเล็กสีเขียวอมเหลือง ออกเป็นช่อจากซอกใบ
• พบมากในพื้นที่ภูเขาระดับความสูง 300-3,200 เมตร ที่มีอากาศเย็นชื้น
• ถิ่นกำเนิดในจีน ญี่ปุ่น เกาหลี และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

คำถามที่พบบ่อย

หัวข้อที่เกี่ยวข้อง