กะเพรา

ทำความรู้จักกะเพรา สมุนไพรไทยที่คุ้นเคย

กะเพรา หรือชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Ocimum tenuiflorum เป็นพืชล้มลุกในวงศ์กะเพรา (Lamiaceae) ที่มีการใช้งานอย่างแพร่หลายในประเทศไทยมาอย่างยาวนาน พืชชนิดนี้มีกลิ่นหอมเฉพาะตัวที่เป็นเอกลักษณ์ และเป็นส่วนประกอบสำคัญในอาหารไทยหลายชนิด

นอกจากการใช้ประกอบอาหารแล้ว กะเพรายังเป็นพืชที่มีความสำคัญในวัฒนธรรมและการแพทย์พื้นบ้านไทยมาหลายชั่วอายุคน การทำความเข้าใจลักษณะทางพฤกษศาสตร์และถิ่นกำเนิดจะช่วยให้สามารถระบุและใช้ประโยชน์จากกะเพราได้อย่างถูกต้อง

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และการระบุกะเพรา

กะเพราเป็นไม้ล้มลุกอายุหลายปี มีลำต้นตั้งตรง สูงประมาณ 30-60 เซนติเมตร ลำต้นมีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยม มีขนปกคลุมทั่วต้น กิ่งก้านแตกแขนงมาก ทำให้มีทรงพุ่มค่อนข้างแน่น

ใบกะเพรามีลักษณะเป็นใบเดี่ยว ออกตรงข้ามกันเป็นคู่ รูปไข่หรือรูปรี ขอบใบหยักเป็นฟันเลื่อย ผิวใบมีขนละเอียด ใบมีสีเขียวอมม่วงหรือเขียวเข้ม มีกลิ่นหอมฉุนเฉพาะตัวเมื่อขยี้ ซึ่งเป็นจุดสังเกตที่สำคัญที่สุดในการระบุ

ดอกกะเพราออกเป็นช่อที่ปลายยอด ดอกมีขนาดเล็ก สีม่วงอ่อนหรือชมพูอ่อน ผลเป็นผลแห้งขนาดเล็กสีน้ำตาลเข้ม ภายในมีเมล็ดสีดำขนาดเล็กมาก

  • ลำต้นเป็นสี่เหลี่ยม มีขนปกคลุม สูง 30-60 เซนติเมตร
  • ใบรูปไข่ ขอบหยัก สีเขียวอมม่วง มีกลิ่นฉุนเฉพาะตัว
  • ดอกช่อสีม่วงอ่อน ออกที่ปลายยอด
  • ถิ่นกำเนิดในเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ชอบอากาศร้อนชื้น
ข้อควรระวัง

การระบุพืชสมุนไพรควรทำด้วยความระมัดระวัง เนื่องจากกะเพราอาจมีลักษณะคล้ายคลึงกับพืชชนิดอื่นในวงศ์เดียวกัน หากไม่แน่ใจในการระบุ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหรือใช้แหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือประกอบการพิจารณา

คำถามที่พบบ่อย

กะเพราและโหระพาต่างกันอย่างไร
กะเพรามีใบสีเขียวอมม่วง ขอบใบหยักชัดเจน และมีกลิ่นฉุนแรง ในขณะที่โหระพามีใบสีเขียวสด ขอบใบเรียบกว่า และมีกลิ่นหอมอ่อนนุ่มกว่า นอกจากนี้ลำต้นกะเพรามักมีสีม่วงเข้มกว่าโหระพา
กะเพราเติบโตได้ดีในสภาพแวดล้อมแบบใด
กะเพราชอบอากาศร้อนชื้น เติบโตได้ดีในดินร่วนที่ระบายน้ำดี ต้องการแสงแดดเต็มที่หรือรำไร สามารถปลูกได้ทั่วไปในประเทศไทย ทั้งในกระถางและแปลงปลูก
กะเพราแดงและกะเพราขาวต่างกันอย่างไร
กะเพราแดงมีใบและลำต้นสีม่วงเข้มกว่า กลิ่นฉุนแรงกว่า นิยมใช้ประกอบอาหาร ส่วนกะเพราขาวมีใบสีเขียวอ่อน กลิ่นอ่อนกว่า มักใช้ในตำรับยาพื้นบ้านมากกว่า ทั้งสองชนิดเป็นพืชชนิดเดียวกันแต่ต่างสายพันธุ์

หัวข้อที่เกี่ยวข้อง

หากต้องการระบุพืชสมุนไพรอย่างแม่นยำ อาจใช้แอปพลิเคชันระบุพืชหรือปรึกษานักพฤกษศาสตร์เพื่อความถูกต้องในการใช้งาน

ข้อมูลนี้มีไว้เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ กรุณาปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญก่อนใช้สมุนไพรใดๆ