มะนาว

ทำความรู้จักมะนาว พืชตระกูลส้มที่คุ้นเคย

มะนาวเป็นพืชในวงศ์ส้ม (Rutaceae) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Citrus aurantiifolia หรือ Citrus hystrix ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ พืชชนิดนี้เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงกลาง นิยมปลูกกันอย่างแพร่หลายในประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มะนาวถือเป็นพืชเศรษฐกิจที่มีความสำคัญทั้งในครัวเรือนและการค้า

มะนาวมีหลากหลายสายพันธุ์ที่นิยมปลูกในประเทศไทย เช่น มะนาวแป้น มะนาวไข่ และมะนาวตาฮิติ แต่ละสายพันธุ์มีลักษณะและรสชาติที่แตกต่างกันไป การทำความเข้าใจลักษณะทางพฤกษศาสตร์จะช่วยให้สามารถจำแนกและเลือกใช้ได้อย่างเหมาะสม

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และการจำแนกมะนาว

มะนาวเป็นไม้พุ่มหรือไม้ยืนต้นขนาดเล็ก สูงประมาณ 2 ถึง 5 เมตร ลำต้นมีกิ่งก้านแผ่กว้าง เปลือกลำต้นสีเทาอมเขียว ตามกิ่งมักมีหนามแหลมยาว 1 ถึง 2 เซนติเมตร ใบเป็นใบเดี่ยว รูปไข่หรือรูปรี ขอบใบหยักเล็กน้อย ผิวใบเรียบมัน สีเขียวเข้ม เมื่อขยี้จะมีกลิ่นหอมจากต่อมน้ำมันที่อยู่บนใบ

ดอกมะนาวเป็นดอกเดี่ยวหรือช่อ มีกลีบดอกสีขาว 4 ถึง 5 กลีบ กลิ่นหอม ผลมีรูปร่างกลมหรือรี เปลือกผลบางเรียบหรือขรุขระเล็กน้อยขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ ผลอ่อนสีเขียว เมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลือง เนื้อในฉ่ำน้ำแบ่งเป็นกลีบ มีรสเปรี้ยวจัด

มะนาวมีถิ่นกำเนิดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะบริเวณอินเดีย มาเลเซีย และอินโดนีเซีย ปัจจุบันแพร่กระจายและปลูกทั่วโลกในเขตร้อนและกึ่งร้อน มะนาวเจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนระบายน้ำดี ต้องการแสงแดดจัดและอากาศอบอุ่น

  • ลำต้นเป็นไม้พุ่มสูง 2 ถึง 5 เมตร มีหนามแหลมตามกิ่ง
  • ใบรูปไข่สีเขียวเข้ม มีต่อมน้ำมันให้กลิ่นหอม
  • ดอกสีขาว 4 ถึง 5 กลีบ ผลกลมหรือรีเปลือกบาง
  • ชอบดินร่วน แสงแดดจัด และอากาศอบอุ่นชื้น
ข้อควรระวัง

การสัมผัสน้ำมันจากเปลือกมะนาวแล้วโดนแสงแดดอาจทำให้ผิวหนังระคายเคืองได้ในบางคน ควรล้างมือหลังสัมผัสเปลือกมะนาว และหากมีอาการแพ้หรือไม่แน่ใจเกี่ยวกับสายพันธุ์ที่พบ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านพฤกษศาสตร์

คำถามที่พบบ่อย

มะนาวแป้นและมะนาวไข่ต่างกันอย่างไร
มะนาวแป้นมีผลกลมแป้น เปลือกบางเรียบ เนื้อฉ่ำน้ำมาก ส่วนมะนาวไข่มีผลรูปรีคล้ายไข่ เปลือกหนากว่าเล็กน้อย น้ำน้อยกว่าแต่เก็บรักษาได้นานกว่า
มะนาวชอบสภาพแวดล้อมแบบใด
มะนาวเจริญเติบโตได้ดีในพื้นที่ที่มีแสงแดดจัดอย่างน้อย 6 ชั่วโมงต่อวัน ดินร่วนระบายน้ำดี อุณหภูมิ 25 ถึง 35 องศาเซลเซียส และมีปริมาณน้ำฝนพอเหมาะ
สังเกตมะนาวจากพืชตระกูลส้มชนิดอื่นได้อย่างไร
มะนาวมีผลขนาดเล็กกว่าส้มและมะกรูด เปลือกผลบางเรียบกว่ามะกรูดที่มีผิวขรุขระ ใบมะนาวเป็นใบเดี่ยวไม่มีครีบที่ก้านใบเหมือนมะกรูด และผลมีรสเปรี้ยวจัดกว่าส้มทั่วไป

หัวข้อที่เกี่ยวข้อง

หากต้องการระบุสายพันธุ์มะนาวหรือพืชตระกูลส้มชนิดอื่นอย่างแม่นยำ สามารถใช้แอปพลิเคชันระบุพันธุ์พืชหรือปรึกษานักพฤกษศาสตร์เพื่อความถูกต้อง

ข้อมูลนี้มีไว้เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ กรุณาปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญก่อนใช้สมุนไพรใดๆ