สรรพคุณของบอระเพ็ด สมุนไพรไทยที่ใช้มาแต่โบราณ
บอระเพ็ด สมุนไพรรสขมที่รู้จักกันมายาวนาน
บอระเพ็ด หรือชื่อวิทยาศาสตร์ Tinospora crispa เป็นไม้เถาเลื้อยที่พบได้ทั่วไปในประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ลักษณะเด่นคือลำต้นมีปุ่มปมและมีรสขมจัด จนเป็นที่มาของสำนวน ขมเหมือนบอระเพ็ด ในภาษาไทย สมุนไพรชนิดนี้ถูกใช้ในตำรายาพื้นบ้านมาหลายชั่วอายุคน
ในปัจจุบันมีการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับสารประกอบและฤทธิ์ทางชีวภาพของบอระเพ็ดเพิ่มมากขึ้น แม้ว่าข้อมูลจากการวิจัยยังอยู่ในขั้นเบื้องต้น แต่ก็ช่วยให้เข้าใจที่มาของการใช้ในภูมิปัญญาดั้งเดิมได้ดียิ่งขึ้น ทั้งนี้ การใช้สมุนไพรควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ
สรรพคุณตามตำรายาพื้นบ้านและข้อมูลจากงานวิจัย
ในตำรายาไทยโบราณ บอระเพ็ดถูกจัดเป็นสมุนไพรในกลุ่มยาขม ซึ่งเชื่อกันว่าอาจช่วยบำรุงร่างกายและเสริมสร้างความแข็งแรง โดยเฉพาะการใช้ต้มน้ำดื่มเพื่อช่วยเจริญอาหารและบรรเทาอาการอ่อนเพลีย การใช้ในลักษณะนี้สืบทอดกันมาในหลายท้องถิ่นของประเทศไทย
งานวิจัยทางวิทยาศาสตร์พบว่าบอระเพ็ดมีสารประกอบหลายชนิด เช่น อัลคาลอยด์ ไดเทอร์ปีนอยด์ และฟลาโวนอยด์ สารเหล่านี้แสดงฤทธิ์ทางชีวภาพในการทดลองระดับห้องปฏิบัติการ อย่างไรก็ตาม ผลการทดลองในหลอดทดลองไม่สามารถนำมาสรุปผลในมนุษย์ได้โดยตรง
การศึกษาบางชิ้นระบุว่าสารสกัดจากบอระเพ็ดอาจมีคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระและอาจช่วยในเรื่องการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด แต่ข้อมูลเหล่านี้ยังต้องการการวิจัยเพิ่มเติมในมนุษย์เพื่อยืนยันประสิทธิภาพและความปลอดภัย
- ตำรายาพื้นบ้านใช้เป็นยาขมช่วยเจริญอาหารและบรรเทาอาการอ่อนเพลีย
- มีสารประกอบสำคัญ ได้แก่ อัลคาลอยด์ ไดเทอร์ปีนอยด์ และฟลาโวนอยด์
- งานวิจัยเบื้องต้นพบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระในระดับห้องปฏิบัติการ
- บางการศึกษาระบุว่าอาจมีผลต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด แต่ยังต้องวิจัยเพิ่มเติม
บอระเพ็ดมีรสขมจัดและอาจทำให้เกิดอาการระคายเคืองในระบบทางเดินอาหารหากรับประทานในปริมาณมาก ผู้ที่มีโรคประจำตัว กำลังใช้ยาอื่น สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญก่อนใช้ ไม่ควรใช้ทดแทนการรักษาทางการแพทย์แผนปัจจุบัน
คำถามที่พบบ่อย
หัวข้อที่เกี่ยวข้อง
หากคุณสนใจเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับพืชสมุนไพรชนิดต่างๆ สามารถใช้แอปพลิเคชันระบุชนิดพืชเพื่อช่วยในการจำแนก และควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสมุนไพรหรือแพทย์แผนไทยก่อนนำไปใช้เพื่อสุขภาพ